Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

12 grudnia 2024 r.

Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący – SSR Izabela Gluza

po rozpoznaniu 12 grudnia 2024 r. w Nowym Dworze Mazowieckim

na posiedzeniu niejawnym (art. 148 ¹ k.p.c.)

sprawy z powództwa P. O. (1)

przeciwko (...) Bank Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę

I.  zasądza od (...) Banku Spółki Akcyjnej w W. na rzecz P. O. (1) 11 829,49 zł (jedenaście tysięcy osiemset dwadzieścia dziewięć 49/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 14 maja 2024 r. do dnia zapłaty;

II.  zasądza od (...) Banku Spółki Akcyjnej w W. na rzecz P. O. (1) 4367 zł (cztery tysiące trzysta siedemdziesiąt złotych) kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim

z dnia 12 grudnia 2024 r.

Pozwem nadanym w dniu 15 maja 2024 r. powód P. O. (2) domagał się zasądzenia od pozwanego (...) Bank spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 11 829,49 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 14 maja 2024 r. do dnia zapłaty. Ponadto, strona powodowa wniosła o zasądzenie od strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że dochodzi zwrotu poniesionych kosztów umowy kredytowej w związku ze skorzystaniem z tzw. sankcji kredytu darmowego.

W sprzeciwie od wydanego w spawie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym pozwany, zaskarżając ten nakaz w całości, wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie na swoją rzecz od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany powołał się na wygaśnięcie uprawnienia do skorzystania z sankcji kredytu darmowego ze względu na upływ terminu zawitego do złożenia tego rodzaju oświadczenia. Poza tym, zdaniem pozwanego, nie zostały spełnione przesłanki ustawowe do skorzystania z sankcji kredytu darmowego albowiem bank może naliczać oprocentowanie od całej kwoty udzielonego kredytu włącznie z kwotę przeznaczoną zgodnie z umową na zapłatę kosztów kredytu.

W dalszym toku postępowania strony nie zmieniły wyżej przedstawionych stanowisk.

Stan faktyczny:

W dniu 27 maja 2016 r. powód zwarł z pozwanym umowę o kredyt konsolidacyjny. Na jego podstawie został udzielony kredyt w kwocie 19 696,25 zł. Kwota udzielonego kredytu miała być przeznaczona na potrzeby konsumpcyjne w kwocie 12 000 zł, spłatę zobowiązań kredytowych z tytułu dwóch innych kredytów w kwotach 2981 zł i 2332 zł oraz na zapłatę kosztów kredytu tj. prowizji w wysokości 2383,25 zł. (§ 1 ust. 1 pkt 1-3 umowy k. 18)

Kredyt był oprocentowany według zmiennej stopy procentowej, która wynosiła 8,74 % w skali roku. Miał być spłacony w 120 miesięcznych ratach równych przy czym oprocentowaniu podlegała kwota udzielonego kredytu tj. 19 696,25 zł (w tym kredytowana prowizja 2383,25 zł) (§ 1 ust. 4 umowy k. 18)

W § 5 pkt. 1 wskazano że całkowita kwota kredytu wynosi 17 313 zł i nie obejmuje kredytowanych przez bank kosztów kredytu wskazanych w § 1 ust. 1 pkt 3 umowy. Zgodnie z § 5 pkt 2 całkowita kwota do zapłaty na dzień zawarcia umowy wynosiła 29 708,77 zł. Na co składały się: całkowita kwota kredytu tj. 17 313 zł oraz całkowity koszt kredytu w szacunkowej kwocie 12 395,77 zł. Na całkowity koszt kredytu składały się odsetki umowne w wysokości 10012,52 zł (obliczone od kwoty udzielonego kredytu tj. 19 696,25 zł) oraz prowizja od udzielonego kredytu w kwocie 2383,25 zł. Zgodnie z§ 5 pkt 4 rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO) na dzień zawarcia umowy wyniosła 12,47%. Wyliczono ją uwzględniając wartości określone w ust. 2. (§ 5 umowy k. 19)

31 maja 2023 r . powód zawarł aneks do umowy o kredyt, którym zawiesił termin spłaty rat na dwa miesiące.

W piśmie z dnia 15 stycznia 2024 r. powód za pośrednictwem swojego pełnomocnika złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego adresowane do pozwanego. Powód na wezwanie banku dołączył oryginał pełnomocnictwa. Pozwany oświadczył, że nie znajduje podstaw do uwzględnienia oświadczenia w przedmiocie skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

29 kwietnia 2024 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty 11 829,49 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Na wskazaną kwotę składały się: prowizja pobrana przez pozwanego 2383,25 zł oraz 9 446,24 spłaconych prze powoda odsetek wynikające z zaświadczenia z dnia 23.03.2024 r. wystawionego przez pozwanego o wysokości kosztów poniesionych z tytułu zwartej umowy.

Stan faktyczny nie był sporny między stronami, a nadto wynikał wprost ze złożonych do sprawy dokumentów.

Stan prawny:

Powództwo należało uwzględnić.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w przypadku naruszenia przez kredytodawcę enumeratywnie wskazanych przepisów tejże ustawy, konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Naruszenie zatem przez kredytodawcę niektórych z przepisów prowadzi do powstania po stronie konsumenta uprawnienia kształtującego do zmiany mocą jednostronnego oświadczenia woli łączącego go z kredytodawcą stosunku prawnego w stosunek nieodpłatny. W razie skorzystania przez konsumenta z tego uprawnienia zmiana treści stosunku prawnego następuje ze skutkiem ex tunc, a więc odpada podstawa prawna nie tylko przyszłych przewidzianych w zawartej umowie świadczeń konsumenta stanowiących odsetki lub inne należne kredytodawcy koszty kredytu, ale również tych już przez konsumenta poniesionych, na co wskazuje również treść ust. 5 cyt. artykułu, który przewiduje możliwość skorzystania przez konsumenta z uprawnienia w ciągu roku od wykonania umowy. Podkreślić należy, że do skorzystania przez konsumenta z tzw. sankcji kredytu darmowego wystarczające jest uchybienie przez kredytodawcę choćby jednemu obowiązkowi, do których odsyła art. 45 ust. 1 wskazanej ustawy.

Sąd Rejonowy podziela stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 19 lipca 2019 r., III C 642/19, iż zwrot "wykonanie umowy" użyty w art. 45 ust. 5 u.k.k., od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego, oznacza przede wszystkim stan, w którym wszelkie zobowiązania obu stron umowy o kredyt konsumencki zostały w pełni wykonane. A zatem przyjąć należy, iż umowa zostanie prawidłowo wykonana w dniu spłaty wszystkich rat przez konsumenta. Mając na uwadze, iż konsument nie dokonał jeszcze całkowitej spłaty kredytu, w niniejszej sprawie roczny termin ten nie zaczął w ogóle biec, bowiem umowa jest nadal wykonywana. Oświadczenie o sankcji kredytu darmowego, doręczone pozwanemu w dniu 18 stycznia 2024 r. zostało zatem złożone z zachowaniem rocznego terminu z art. 45 ust. 5 u.k.k.

Powód wywodząc swoje roszczenie wskazał na naruszenie przez bank przy zawieraniu umowy przepisu art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy przez wadliwe wyliczenie całkowitej kwoty kredytu oraz RRSO i brak podania wszystkich założeń do wyliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania.

W ocenie sądu zarzut ten jest słuszny. Kredytodawca naruszył obowiązek określony w art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, stosownie do którego umowa o kredyt konsumencki powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia.

Odnosząc się do powyższego, początkowo zauważyć należy, że przepis art. 5 pkt 10 u.k.k. definiuje rzeczywistą roczną stopę oprocentowania jako całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Innymi słowy jest to wartość wyrażająca procentowy udział kosztów kredytu w stosunku rocznym w całkowitej kwocie kredytu. Art. 5 pkt 6 u.k.k. definiuje natomiast całkowity koszt kredytu jako wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach, z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Skoro zatem odsetki stanowią element całkowitego kosztu kredytu, a zostały one policzone w sposób nieprawidłowy, tj. nie od całkowitej kwoty kredytu ale od sumy tej kwoty oraz kwoty prowizji, to należało uznać, że wskazana w umowie kwota odsetek jest zawyżona, a w konsekwencji zawyżone są i całkowite koszty kredytu, i obliczona z ich wykorzystaniem RRSO.

Odsetki, które wchodzą w skład kosztów kredytu, policzone zostały przez bank od kwoty kapitału i prowizji, a zatem w sposób fałszywy stanowią inną wartość procentową. Istotą odsetek kapitałowych jest to, że stanowią wynagrodzenie dla kredytodawcy za to, że kredytobiorca korzysta z jego środków pieniężnych. Naliczanie odsetek od pozaodsetkowych kosztów udzielenia kredytu konsumenckiego nie zasługuje na aprobatę także z tego powodu, że odsetki za korzystanie z kapitału zostały zaliczone przez ustawodawcę w art. 5 ust. 6 u.k.k. do kosztów kredytu, a więc do tej samej kategorii co opłaty i prowizje. W rezultacie podzielić należało w całości stanowisko strony powodowej, iż wysokość odsetek określona w umowie została bezpodstawnie zawyżona. Kredytodawca niewątpliwie może naliczać odsetki od kwoty pożyczonego kapitału, jednakże tylko i wyłącznie kwota kapitału rzeczywiście udostępnionego kredytobiorcy może stanowić podstawę naliczania oprocentowania przez cały okres trwania umowy pożyczki. Brak więc podstaw do obciążania kredytobiorcy odsetkami od kosztów kredytu. W konsekwencji obciążenie kredytobiorcy przez pozwanego takimi odsetkami następuje sprzecznie z ww. przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Zatem pozwany pobierając odsetki powinien pobierać je od kwoty udostępnionej kredytobiorcy, a nie zaś jak to robił od kwoty stanowiącej sumę kwoty rzeczywiście udzielonej kredytobiorcy oraz kwoty przeznaczanej na skredytowanie prowizji. W ocenie sądu koszty kredytu i całkowita kwota kredytu to odrębne kategorie pojęciowe i nie jest dopuszczalne, aby pewna kwota pieniężna mogła jednocześnie stanowić część składową każdej z nich. Skoro prowizja została zakwalifikowana wprost do kategorii kosztów kredytu konsumenckiego, to nie może jednocześnie być częścią całkowitej kwoty kredytu, od której będą pobierane dalsze koszty, w tym odsetki. Przyjęcie odmiennej interpretacji stanowiłoby akceptację dla praktyki pobierania kosztów od kosztów umowy kredytowej.

Powyższa wykładnia zgodna jest ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 kwietnia 2016 r., C-377/14, EU:C:2016:283, zgodnie z którym całkowita kwota kredytu i całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta są pojęciami odrębnymi i w związku z tym całkowita kwota kredytu nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Zatem art. 3 lit. I i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48/WE, a także pkt I załącznika I do rzeczonej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych przez kredytodawcę z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi. Innymi słowy koszty związane z udzieleniem kredytu nie mogą stanowić części "całkowitej kwoty kredytu", nawet wówczas, gdy kredytodawca udzielił kredytu przeznaczonego na poniesienie tych kosztów. W konsekwencji, "całkowita kwota kredytu" obejmuje jedynie tę kwotę, która została faktycznie oddana do swobodnej dyspozycji konsumenta. Brak więc podstaw do obciążania konsumenta odsetkami od kosztów kredytu, nawet w wypadku udzielenia kredytu w celu sfinansowania tych kosztów. (por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 r. I NSK 9/18)

Mając na uwadze powyższe uznać należy zatem, iż zaistniały przesłanki do zastosowania sankcji kredytu darmowego, w sytuacji w której powód wykazał, że umowa kredytu obarczona jest naruszeniami uzasadniającymi taką sankcję. Pozwany w zawartej z konsumentem umowie kredytu podał zawyżone wysokości rat, co stanowiło wprowadzenie kredytobiorcy - konsumenta w błąd, co też stanowiło to praktykę niedopuszczalną. Prowadziło jednocześnie do wadliwego określenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) kredytu, a zarazem do naruszenia przywołanego powyżej przepisu art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., co też aktualizowało podstawę do skorzystania z sankcji darmowego kredytu uregulowanej w art. 45 u.k.k. Reasumując podkreślić należy, iż do oceny skuteczności skorzystania z sankcji kredytu darmowego wystarczające jest wykazanie jednego z naruszeń, o których mowa w przepisie art. 45 u.k.k.

Z tego powodu sąd pominął szczegółową analizę prawną pozostałych naruszeń u.k.k., uznając, iż najdalej idącym naruszeniem jest wadliwe określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, które też stanowiło samodzielną podstawę do skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

W konsekwencji uznać należało, odsetki pobrane przez bank od kwoty skredytowanej prowizji stanowiły świadczenie nienależne i podlegają zwrotowi na podstawie art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Kwota żądana przez powoda nie była kwestionowana przez pozwanego – a nadto wynika z zaświadczenia przez niego wystawionego. (k. 26).

Mając na uwadze powyższe, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11 829,49 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 maja 2024 r. na podstawie art. 481 k.c.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.